Apple Qualcomm Savaşı Yeni Bir Boyuta Ulaştı

Apple – Qualcomm çekişmesinde görünüşe bakılırsa Ocak ayında yapılan Federal Ticaret Komitesi davası yalnızca bir prova niteliğindeydi. Artık ise gerçek gösterinin vakti geldi.

İki teknoloji devi Pazartesi günü bir San Diego mahkeme salonunda bir ortaya geldi ve Qualcomm’un bir akıllı telefon modem yongası inhisarını elinde bulundurup bulundurmadığını ve lisans fiyatları için çok fazla fiyat alıp almadığını belirleyecek olan beş haftalık ve 27 milyar dolarlık bir dava süreci görülmeye başladı. Apple, Qualcomm’u çip fiyatlarını yükselten, rekabeti kısıtlayan ve müşteri seçimini zedeleyen rekabet aykırısı uygulamalarla suçladı.

Birinci olarak Ocak 2017’de Qualcomm’a dava açan Apple, öncelikle işlemciler satın alarak ve daha sonra telif fiyatı ödeyerek Qualcomm’a iki sefer ödeme yaptığını savunuyor. Teknoloji devi, sırf iPhone’larındaki kablosuz yonganın maliyetine bağlı olarak fiyat ödemesi gerektiğini öne sürdü. Apple, aygıtlarını bir ortaya getiren Foxconn ve Pegatron ile davaya katılıyor. Qualcomm ise bu suçlamalar karşısında kendisinin çip dalında monopol olmadığını ve teknolojisinin modemden daha fazla olduğunu ileri sürdü. Şirket, bu yüzden telefonun orjinal satış fiyatı üzerinden ödeme alması gerektiğini savunuyor.

Tarafların bir mutabakata varamaması üzerine karar, dava sonucuna kaldı. Heyet duruşması ABD Bölge Mahkemesi Hakimi San Diego’daki Kaliforniya Güney Bölgesi’nden Gonzalo P. Curiel’de görülecek. Sonuç, telefonunuzun hangi kablosuz bağlantı şebekelerine bağlandığını etkileyebilir.

Duruşma Pazartesi günü heyet seçimi ile başlayacak. Salı günü, iki taraf da açılış tartışmalarını sunacak ve Apple birinci şahitlerini çağıracak. Şirketin şahit listesinde birinci haftada söz vermesi mümkün olan Apple CEO’su Tim Cook bile yer alabilir. Öteki büyük şahitler ortasında Apple’ın operasyon şefi Jeff Williams; pazarlama müdürü Phil Schiller; Qualcomm CEO’su Steve Mollenkopf; ve Qualcomm Lideri Cristiano Amon da yer alıyor. Birinci haftadan sonra mahkeme pazartesiden çarşambaya kadar oturumda olacak ve kapanış tartışmaları ve heyet müzakeresinin ise 13 Mayıs’ın dahil olduğu hafta içerisinde yapılması bekleniyor.

Bu davada onlarca milyar dolarlık tazminatlar kelam konusu olabilir. Apple’ın imalat ortakları, 2013’ten bu yana telif fiyatlarının fazla ölçüde ödendiği argümanıyla 9 milyar dolar para iadesi istiyor. Monopol aksisi yasalar uyarınca bu ölçü üçe katlanabilir. Qualcomm, meblağı detaylı olarak belirtmemiş olmasına karşın kontratın ihlali için kendi başına tazminat almak istiyor. Qualcomm için daha da büyük bir kaygı ise şirketin tüm iş modelini değiştirmek zorunda kalması yahut çiplerinin kullanıldığı telefonlarda çip fiyatına bağlı olarak daha düşük telif fiyatı toplamak zorunda kalma ihtimali.

Devam eden bu hukuk uğraşı, iPhone kullanıcıları için Android cihazlarınınkilerle eşleşemeyen irtibat suratlarına neden olabilir. Apple’ın şu andaki modem tedarikçisi Intel, şimdi 5G yongasına teknik olarak hazır değil. Bu durum Qualcomm’u bu yıl içerisinde ultra süratli kablosuz bağlantı şebekesine erişmek isteyen akıllı telefon üreticileri için tek seçenek kılıyor. Bu sebeple davanın sonucuna bağlı olarak 2020’ye ve hatta 2021’e kadar 5G dayanaklı bir iPhone modeli görmeyebiliriz. Üstelik Qualcomm ve Apple’ın ortalarındaki meseleleri çözemediği durumda Apple’ın yakın vakitte Qualcomm modemlerini tekrar kullanması pek mümkün görünmüyor.

Apple, CNET’i birinci şikayet müracaatında bulunduğunda yaptığı açıklamalara yönlendirdi. “Qualcomm’un yasadışı iş uygulamaları Apple’a ve tüm dala ziyan veriyor. Bize tek bir temas bileşeni sağlıyorlar lakin yıllardır eserlerimizin toplam maliyetinin bir yüzdesini talep ediyorlar- bu yolla Apple’ın inovasyonunu aktif bir formda vergilendiriyorlar. Fikri mülkiyetin bedeline derinden inanıyoruz, lakin teknoloji devlerine ilgilerinin olmadığı teknoloji gelişmeleri sebebiyle para ödememeliyiz.”

Foxconn ise dava hakkında kendi özelinde yorum yapmaktan kaçınıyor. Kısaca Apple ve öteki taşeron üreticileri bu durumu Qualcomm’un haksız ve tekelci uygulamalarına son verme teşebbüsü olduğunu” belirtiyor.

Qualcomm, CEO’su Mollenkopf tarafından Ocak ayındaki çıkar raporunda yaptığı açıklamada, “Kablosuz ekosistemin ana mimarlarından biriyiz ve Ar-Ge’ye yaptığımız kıymetli yatırımlar, şirketi 2G, 3G, 4G ve artık de 5G teknolojisinde ön sıralarda konumlandırdı.” açıklamasında bulundu. “Dünya genelinde 130.000’den fazla patent ve bekleyen patent başvurusu ile daldaki en büyük patent portföylerinden birine sahibiz. Fikri mülkiyetimizi korumak ve buluşlarımız ve yatırımlarımız için uygun formda tazmin edilmemizi sağlamak çok değerli.”

Apple uzun müddettir iPhone’larının beynini oluşturan işlemcileri kendisi imal etti lakin şirket, aygıtlarını hücre ağlarına bağlamak için Qualcomm’un modemlerine güvendi. 2011’deki iPhone 4S’den 2017’deki iPhone X’e kadar Qualcomm, Apple aygıtlarının Verizon, AT&T ve öbür kablosuz servislere erişmesine yardımcı olan 4G yongasının tek sağlayıcısıydı.

Lakin bu yakın ilgi vakitle bozulmaya başladı. Apple, 2016’dan itibaren iPhone 7 ile başlayan Intel’den modem almaya başladı. Bu ise lisanslama fiyatları konusunda bir uyuşmazlık yarattı. iPhone XS, XS Max ve XR ise sırf Intel modemleri içeriyor.

Qualcomm, dünyanın en büyük taşınabilir çip sağlayıcısı ve telefonları ağa bağlamak için gerekli teknolojiyi üretiyor. Şirket, gelirinin değerli bir kısmını birden fazla icat firması olmak üzere, bu icatları lisanslamaktan, 300’den fazla aygıt üreticisine yatırıyor. Kimi patent sahipleri fikri mülkiyetlerini kişisel olarak lisansıyor ancak Qualcomm, tüm patentlerini bir küme olarak lisanslıyor. Bu formda bir aygıt üreticisi belli bir fiyat karşılığında Qualcomm’un tüm teknolojisini eserlerinde kullanabiliyor.

Qualcomm, 3G, 4G ve 5G telefonlarla ilgili patentlere (yazılım üzere öbür özelliklerin yanı sıra) sahip olduğu için, bir ağa bağlanan rastgele bir akıllı telefon üreticisinin, Qualcomm’u kullanmasalar bile bir lisans fiyatı ödemesi gerekiyor. Bunun yanı sıra şirket, ABD ve öbür hükümetlere uyarak rakip üreticilere patentlerini lisanslamıyor. Qualcomm, chip üreticilerinin lisanslara gereksinim duymadığını, zira taşınabilir aygıt üreticilerinin bu teknolojiyi kullanmanın maliyetini aslında karşıladığını savunuyor.

Apple, kendi lisansını satın almak yerine Qualcomm’un teknolojisini Foxconn üzere üreticileri aracılığıyla lisanslıyor. Ocak ayı boyunca, Apple, Qualcomm ile direkt lisans görüşmesi için beş yıl çalıştığını, lakin çapraz lisanslama teknolojisi üzere sunulan şartların adil olmadığını belirtiyor. Kontratlı üreticiler, Qualcomm’a her yıl milyarlarca telif fiyatı ödüyorlar, bunun akabinde Apple da bu üreticilere bir ölçü geri ödeme yapıyor. Apple, Qualcomm ile mahkemede karşı karşıya gelmediği yahut düzenleyici kurumlara yardım etmediği sürece, Qualcomm lisans fiyatlarında indirim yapıyor.

Qualcomm, telif fiyatlarını, içindeki bileşenlerden değil, telefonun pahası üzerinden hesaplar. Apple, FTC ve başka düzenleyici kurumlar ise bu uygulamaya karşı çıkıyor. Apple, Qualcomm’a Apple’ın iPhone markasıyla yarattığı bedel için ödeme yapılmaması gerektiğini savunuyor.

Qualcomm ayrıyeten, telefonun satış fiyatını da (telif hakkı için) 400 Amerikan doları olarak belirliyor. Yonga üreticisi, Apple’ın yaptığı katkılardan fiyat almadığını söylüyor. Apple’ın ultra lüks modeli olarak piyasada konumlanan iPhone XS Max, ne kadar depolama alanı bulunduğuna bağlı olarak 1.099 ila 1.449 dolar ortası bir fiyata sahip. Lakin Qualcomm’un bonosu ile Apple, 400 dolarlık telefona muadil bir telif fiyatı ödeyecek.

Apple’ın Ocak ayında yaptığı açıklamaya nazaran Qualcomm, iPhone serisinden satılan her aygıt başına 7.50 Amerikan doları ödeme alıyor. Apple, iPhone’da kullanılan her bir modem için yüzde 5 oran ile aygıt başına sadece 1,50 dolar ödeyeceğini belirtiyor.

İki yıl evvel dava açıldığında, Apple Qualcomm’a lisans fiyatlarını ödediği meblağı düşürmesini istemişti. Apple ayrıyeten Qualcomm’un Güney Kore’deki bir soruşturmada yonga üreticisinin lisans uygulamaları konusundaki işbirliği için 1 milyar dolarlık bir indirimi durdurma yoluna giderek taraflarını cezalandırmaya çalıştığını da belirtti.

Mart ayında Hakim Curiel, Apple’ın Qualcomm tarafından indirimlerle aldığı milyarlarca doları geri ödeme yükümlülüğünün bulunmadığına karar vermişti. Qualcomm, bu ölçüsü 2013 kontratının bir modülü olarak ödemişti. Mahkemen ayrıyeten Qualcomm’un ek 1 milyar dolarlık bir geri ödeme yapmasına da hükmedilebilir. Yonga üreticisi 2016’da ödemeyi durdurmuş ve Apple’ın Kore üzere hükümetlerin Qualcomm’u araştırmasına yardım ederek kontratlarını bozduğunu beyan etmişti. Fakat Curiel’in kararı duruşma sonrasına kadar mutlaklık kazanmayacak.

Ocak ayındaki FTC davasını da yöneten yargıç Lucy Koh, Qualcomm’un kablosuz çipini rakiplerine lisanslamak zorunda olduğuna da hükmetmişti.

Qualcomm, iPhone da dahil olmak üzere hiçbir çağdaş telefonun “Qualcomm’un temel hücresel teknolojilerine güvenmeksizin” var olmasının mümkün olmayacağını savunuyor. Apple’ın dosyalanmasına verdiği karşılıkta şirket, kontratın ihlali ve haksız rekabet de dahil olmak üzere birtakım savlarda bulundu.

2017 yılının Mayıs ayında Qualcomm, Apple’ın iPhone üreticilerine mukaveleyi ihlal ettiği argümanıyla dava açtı. Dava, Apple ve üreticilerinin Qualcomm teknolojisi için patent telif fiyatı ödemeyi bırakmasından bir aydan kısa bir mühlet sonra geldi. Ekim 2018’de Qualcomm, Apple ve ortaklarının taraflarına 7 milyar dolarlık borcu olduğunu öne sürdü.

Temmuz 2017’de, Apple taşeronları da fahiş telif fiyatları almak için piyasadaki pozisyonunu kullandığını argüman ederek Qualcomm’a karşı dava açtılar. Davacı dört şirket Foxconn’un ana şirketi Hon Hai Precision Industry, Wistron, Compal Electronics ve Pegatron’du.

ABD Federal Ticaret Komitesi ise bu çabada Apple’ın tarafını tuttu ve iki yıl evvel Qualcomm’u bir monopol işletmekle suçlayarak, özel mutabakatlar gerektiren ve teknolojisi için aldığı yüksek lisans fiyatını geri talep eden bir inhisar zıddı dava açtı. İkili, Ocak ayında San Jose, Kaliforniya’da bir mahkemede bir ortaya geldi. Davayı denetleyen yargıç ise şimdi kararını vermedi.

Yaklaşan dava birçok istikametten FTC’nin Qualcomm’a olan inhisar zıddı davasını yansıtacak. Apple, Qualcomm’un “lisans yoksa çip yok” siyasetinin akıllı telefon üreticilerini haksız lisans satın almaya zorladığını savunuyor. Ayrıyeten Qualcomm’un taşınabilir işlemci piyasasındaki monopolü rakiplerine ziyan veriyor ve Qualcomm’a karşı açılan davalara nazaran modem gelişimine ayak uydurmak değerli.

Apple ve kontratı üreticileri Mart ayının sonlarında yayınlanan bir bildiri bülteninde, “Bu deneme Qualcomm’un rekabeti engelleyen, inovasyonu zorlaştıran, müşterileri ve lisans verenleri zorlayan yasadışı ilan edilmiş” eşsiz ‘iş modeli’yle ilgili.” tabirlerini kullandı. Taraflar, Qualcomm’un baskınlığının 5G chipsetlerinde devam edeceğinden tasa ettiklerini belirtti.

Qualcomm, lisans uygulamalarının makul olduğunu ve standart temel patentler için adil lisans şartları kelam konusu olduğunda sorumluluklarını yerine getirdiğini argüman ediyor. Şirket ayrıyeten, hakime şu anda Apple ve taşeronları tarafından ödenmediğini hatırlatacak. Ve Qualcomm bunun boğucu bir rekabet olmadığını ve Apple’a ya da üreticilerine ziyan vermediğini argüman edecek.

Qualcomm Mart ayında yayınlanan bir bildiri brifinginde, “Bu dava çok sayıda sav ve karşı sav içermesine karşın, Apple’ın ve kontratlı üreticilerin Qualcomm’un IP’sini kullanmaya devam etmeleri için borçlu olduklarını ödemeyi reddetmeleriyle ilgili.” tabirinde bulundu. “Sözleşmeli üreticilere lisanslı olan Qualcomm IP,  iPhone’un onsuz olamayacağı çağdaş hücresel teknolojinin çekirdeğini oluşturuyor.”

Qualcomm daha evvel bu durumu yaşamış olduğundan ötürü bir heyete daha âlâ hitap etmek için savunmasını uygun bir biçimde hazırlayacaktır.. FTC davasında olduğu üzere, tüm taşınabilir sanayisi ile nasıl ilgilendiğini değil, Apple ve kontratlı üreticileriyle nasıl çalıştığını ele alması gerekiyor.

Her ne olursa olsun, bu davanın tüm taşınabilir sanayisi tarafından yakından takip edileceği açık.

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir